آقای حداد! به خاطر تور ارشاد بود یا به خاطر حسینی ارشاد؟


عصر ایران است. مهرداد هادیرمن یک بار از سال ۴۲ تا ۴۵ دانشجوی دانشگاه تهران بودم و هیچ دانشجوی دختری را ندیدم که چادر بزنند. اما در سال ۵۶ دانشگاه ها مملو از دانشجویان انقلابی در همه رشته ها بود. آقای گلم علی حداد عادل پنجشنبه ۲۸ اکتبر در همایش “بررسی علل و عوامل شورش های اخیر” گفت

قبل از اینکه به جمله نقل شده فکر کنم، انتقادی به عنوان کنفرانس وجود دارد، وقتی کلمه اختلال را در عنوان کنفرانس ذکر می کنید، به این معنی است که هیچ کارشناس یا استادی نمی خواهد از زاویه به آن نگاه کند. و اتفاقاً ریشه مشکلات همان نگاه از بالا به پایین بنیادگرایی ایرانی به جامعه است که اصرار دارد هر اعتراضی را اغتشاش تلقی کند و معترضان را تحقیر کند، حتی اگر فردی مثل دکتر حداد به دلیل ارتباطش باشد. به بدنه دانشگاهی و اساتید دانشکده ادبیات و فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی ملاحظاتی دارند و می گویند: درست است که در مجموع ۲۰۰ هزار نفر بودند، اما آنها نقطه قوت کشور ما هستند و ممکن است. از شما پرسیده شود، اگر واقعاً اینقدر زیاد هستید، چرا در هر انتخابات نیمی از نامزدها را رد می کنید و از قبل زمینه را برای ورود خود فراهم می کنید؟

این یادداشت قصد دارد نکات و سوالاتی را درباره همین جمله در ابتدای مقاله مطرح کند. بین سالهای ۱۹۴۵ تا ۱۹۵۵ چه اتفاقی افتاد که دختران بی حجاب حجاب شدند؟ بخاطر پلیس امنیت اخلاقی و گشت ارشاد و این راهنمایی و آموزش آنها یا رواج قرائت دکتر محور دیگری از اسلام بود علی شریعتی و شور و شوقی که او از حسینیه ارشاد انداختن تو جامعه؟

دکتر حداد البته اغراق می کند زیرا همه دانش آموزان دختر چتر نمی پوشیدند، بلکه اغلب نوعی حجاب بود که اکنون مانتو و شال است و برای اولین بار یک دانش آموز دختر در لیسه دخترانه فراه به نام مورد علاقه متحدان او این را تحت تأثیر تفکرات دکتر شریعتی حمل کرد، بین حجاب و سحابی به این الگو روی آورد. دانشجویی هم با چادر بود، اما نه اینکه دانشگاه پر از چادر باشد، بلکه حجاب های دیگری ظاهر شد و می توان فرض کرد که آقای حداد آن را ندیده، بلکه شنیده است، زیرا در انگلستان درس خوانده است. مدتی در دهه ۱۹۵۰ (به همراه دکتر محمد سپهریراد) و اگرچه قبل از آن در سال ۱۹۵۰ بین او و ورجیم اصطکاک وجود داشت، اما او را به معنای متعارف و شاید اخوان به عنوان یک شخصیت انقلابی شناخته نشد. مهندس مجید– شنیدن آن بیشتر سیاسی بود.

اما اگر ادعای دکتر حداد را اغراق بپذیریم نشان می دهد که اجباری نبوده است. شاید به خاطر میل جوانان به شریعت و حسینیه ارشاد و یا مخالفت با رژیم شاه باشد، اما هر اتفاقی که افتاد به خاطر گشت ارشاد نبود بلکه به خاطر حسینیه ارشاد بود و در کمال تعجب حسینیه ارشاد به زندان افتاد و گشت ارشاد شروع شد. یعنی به خاطر گشت ارشاد. ما به این دفترچه رسیدیم و این دومی آنقدر مبتذل شد که در آن یک ماه هیچکس نخواست از او دفاع کند و هیچ مأمور گشتی برای تعریف و تمجید و تقدیم این دفترچه راهنما را به تلویزیون و نماز جمعه نبرد، فقط از رئیس دبیرخانه سوال کرد. عصای عمرو به معروف. می خواهند وزیر خدا را ساکت کنند یا عزل کنند.

واقعیت این است که در سال هایی که حداد عادل به آن اشاره کرد، حتی ترویج حجاب نیز توسط سخنرانان سیاسی-مذهبی و غیرمذهبی انجام نمی شد. استاد مطهری که در مجله زن روز مقالاتی نوشت که منجر به کتاب او در مقدمه شد فرج الله صبا یا همان نامه جعلی چارلی چاپلین به دخترش آن را جدی گرفت، دیگران اغلب نگرانی های دیگری داشتند، اما این خانم پوران شریعت رضوی همسر خود دکتر شریعتی فقط روسری داشت و بدون چتر بود و بعد از انقلاب همسر رئیس جمهور اول جمهوری ایران چتر نبود و هیچ کدام از شرکت کنندگان این موضوع را به عنوان نقطه ضعف ذکر نکردند، البته بعدها مشخص شد که هاشمی رفسنجانی این در دفاع از ماندن جلال الدین فارسی که به دلیل ایرانی نبودن او حذف شد، نزد امام رفت و گفت اگر آقای فارسی نیست بنی صدر حتما رئیس جمهور می شود و امام راست می گفت! اگر مردم رای دهند، همینطور باشد. هاشمی همچنین گفت که این یعنی فردی رئیس جمهور می شود که همسرش حجاب کامل ندارد و فقط روسری سفید به سر می کند و امام فرمودند در پاریس اینطور بودند و هاشمی گفت اینجا اینطور بودند و شنید. پاسخ: لطفا در رفع مشکلات کمک کنید.

انتقاد امام خمینی (ره) از حجاب زنان در اوایل انقلاب، معطوف به ادارات و سواحل بود نه فضاهای عمومی و پس از وقایع سال ۶۰، حجاب اجباری ابتدا بدون قانون به خیابان ها سرایت کرد و چند سال بعد به آن وارد شد. قانون مجازات اسلامی و این قانون در ابتدا آزمایشی بود و در این بند زیاد مانور داده نشد.

آقای حداد عادل اهل کتاب و حرف است اما در جریان انقلاب ۵۷ نبود و کتاب بهتر است. «دولت ۵۸» که حاوی بسیاری از عکس های باشکوه و تاریخی از مامان است مریم زندی از فضای سال اول بعد از انقلاب باید ببینند و فکر کنند چه شد که این همه تنوع در لباس و اعتقاد و پوشش جای خود را به نوعی ظاهر داد که سعی داشت خود را انقلابی نشان دهد. و پیروزی در دو انتخابات بدون رقابت در سال های ۱۳۷۷ و ۱۴۰۰ را نشانه اکثریت می دانند.

برای ریشه یابی وقایع یک ماه اخیر، ابتدا باید بر سر واژه «اعتراض» به توافق برسند. بله، قطعاً مزاحمت، خرابکاری و سوء استفاده صورت گرفته است. اما اعتراضاتی نیز وجود داشت. اعتراض به چی؟ همانطور که دکتر مجید تفرشی وی در برنامه «شیوه» شبکه چهار سیما به صراحت گفت. به خواستن یا نبودن موقعیت های برابر که در اقتصاد با اجاره هنگام کار با نوع ظاهر می شود انتخاب و در آموزش عالی با جیره بندی و در انتخابات و سیاست با نظارت اختیاری.

در خبرها نیامد اما دوست دارم آقای حداد که با فضای دانشگاه آشنا هستند هم اکنون به بحث حجاب دانشجویان دختر سهمیه آزاد یا میزان اعتقادشان رسیدگی کنند؟ آیا همان شور و شوق سال ۱۹۵۶ وجود دارد؟ اگر نه، چرا و اگر چنین است، چه نیازی به راهنمایی است؟